TALABALARNING ILMIY TADQIQOT FAOLIYATIGA JALB ETISHDA ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALARNING O‘RNI

Abstract

Mazkur maqolada oliy ta’lim muassasalarida talabalarni ilmiy tadqiqot faoliyatiga jalb etish, ularning bilim olishga bo‘lgan ichki motivatsiyasini kuchaytirish, nazariy bilimlarni amaliy muammolar yechimiga yo‘naltirish hamda zamonaviy pedagogik texnologiyalar asosida ijodiy, mustaqil va innovatsion fikrlovchi mutaxassislarni shakllantirish masalalari ilmiy-pedagogik jihatdan tahlil qilinadi. Bugungi oliy ta’lim jarayonida talabani faqat tayyor bilimni qabul qiluvchi subyekt sifatida emas, balki yangi bilimni izlovchi, muammoni aniqlovchi, loyiha ishlab chiquvchi, natijani sinovdan o‘tkazuvchi va uni jamoatchilikka taqdim eta oluvchi faol tadqiqotchi sifatida shakllantirish dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Ayniqsa, muhandislik musobaqalari, xakatonlar, startap-loyihalar, loyiha asosida o‘qitish, muammoli ta’lim, raqamli laboratoriyalar, virtual modellashtirish, fanlararo loyiha ishlari, dizayn-fikrlash, mentorlik, ilmiy to‘garaklar va ishlab chiqarish bilan integratsiyalashgan amaliy tadqiqotlar talabalarni real hayotiy muammolarga yo‘naltirishda samarali mexanizm sifatida namoyon bo‘lmoqda. Maqolada talabalarni ilmiy tadqiqot faoliyatiga jalb etishda zamonaviy texnologiyalarning o‘rni faqat texnik vositalar bilan cheklanmasligi, balki ta’lim mazmuni, o‘qituvchi pozitsiyasi, baholash mezonlari, jamoaviy hamkorlik muhiti, innovatsion raqobat va amaliy natijadorlik bilan uzviy bog‘liq ekani asoslanadi. Tadqiqotda xakaton va muhandislik musobaqalarining talabalar bilimini chuqurlashtirish, mustaqil fikrlashni rivojlantirish, jamoada ishlash, muloqot qilish, liderlik, muammoni ilmiy tahlil qilish, prototip yaratish, tajriba o‘tkazish va natijani himoya qilish ko‘nikmalariga ta’siri yoritiladi. Shuningdek, nazariya va amaliyot o‘rtasidagi uzilishlarni kamaytirish, talabalar ilmiy faolligini baholashning yangi indikatorlarini ishlab chiqish, ilmiy rahbarlikni mentorlik modeli asosida tashkil etish, oliy ta’limda “auditoriyadan laboratoriyaga, laboratoriyadan jamiyat muammosiga” tamoyilini joriy etish bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar beriladi.