O‘ZBEKISTON MAKTABLARIDA GEOGRAFIYA TA’LIMI ORQALI O‘QUVCHILARNING GLOBAL GEOGRAFIK TAFAKKURINI SHAKLLANTIRISHNING PEDAGOGIK IMKONIYATLARI

Abstract

Mazkur ilmiy tezisda O‘zbekiston umumiy o‘rta ta’lim maktablarida geografiya fanini o‘qitish jarayonida o‘quvchilarning global geografik tafakkurini shakllantirishning pedagogik imkoniyatlari nazariy va metodik jihatdan tahlil qilingan. Zamonaviy geografiya ta’limi o‘quvchiga geografik obyektlar, hududlar va jarayonlar haqidagi faktik ma’lumotlarni o‘zlashtirish bilan bir qatorda, ularning o‘zaro hududiy, tabiiy, ijtimoiy-iqtisodiy va ekologik bog‘liqligini tushunish imkonini berishi lozim. Global geografik tafakkur shaxsning dunyo geografik makonini yaxlit tizim sifatida idrok etishi, mahalliy hodisalarni global jarayonlar bilan bog‘lashi, hududlar o‘rtasidagi o‘xshashlik va farqlarni qiyosiy tahlil qilishi, geografik muammolarning sabab va oqibatlarini aniqlashi hamda mavjud muammolarga hududiy nuqtayi nazardan yondashishi bilan tavsiflanadi. Tadqiqotda geografiya ta’limining mazmuniy, metodik va amaliy imkoniyatlari qiyosiy geografik tahlil, kartografik faoliyat, muammoli ta’lim, loyiha metodi, GIS texnologiyalari, statistik ma’lumotlar bilan ishlash, ekologik masalalarni o‘rganish va fanlararo integratsiya asosida ochib berilgan. Shuningdek, O‘zbekiston maktablarida global geografik tafakkurni rivojlantirishda “mahalliy–mintaqaviy–global” tahlil modeli, geografik vaziyatlarni qiyoslash, real ma’lumotlardan foydalanish va o‘quvchini mustaqil xulosa chiqarishga yo‘naltirishning samarali pedagogik vosita ekanligi asoslangan.