Abstract
Mazkur maqolada Abdurauf Fitratning maqom san’atiga oid ilmiy qarashlari o‘zbek musiqashunosligi va maqomshunosligi tarixining shakllanish jarayoni bilan bog‘liq holda tadqiq qilinadi. Tadqiqotning asosiy manbaviy tayanchi sifatida Fitratning 1927-yilda nashr etilgan “O‘zbek klassik musiqasi va uning tarixi” asaridagi tarixiy va nazariy mulohazalar, Buxoro Shashmaqomini ilmiy qayd etish bilan bog‘liq faoliyati hamda keyingi maqomshunoslik tadqiqotlari olindi. Fitratning Shashmaqomni alohida kuy va ashulalarning oddiy yig‘indisi emas, balki tarixiy taraqqiyot davomida shakllangan ichki tuzilish, parda, usul, ijro va shakl qonuniyatlariga ega klassik musiqiy tizim sifatida anglashga intilgani tahlil qilindi. Uning maqom hodisasini umumiy Sharq musiqa nazariyasi bilan bog‘lab tushuntirishi, shu bilan birga o‘zbek klassik musiqasining milliy ijro xususiyatlarini farqlashga urinishi maqomshunoslik tafakkuridagi muhim metodologik tamoyil sifatida baholandi. Tadqiqot davomida Fitratning Shashmaqom tarkibini tahlil qilishda cholg‘u va ashula qismlarining o‘zaro munosabati, maqomlarning ritmik-usul asoslari, tarixiy musiqiy terminlarning amaliy ijro bilan bog‘lanishi, milliy cholg‘ularning maqom ijrochiligidagi o‘rni va og‘zaki an’anani nota yozuvi orqali hujjatlashtirish muammosiga munosabati o‘rganildi. 1923-yilda V. A. Uspenskiyning Buxoro Shashmaqomini ustoz ijrochilardan yozib olishi va ushbu materiallarning 1924-yilda nashr qilinishi Fitratning maqom merosiga nisbatan faqat nazariy emas, amaliy-manbashunoslik
References
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.